تبلیغات
وبلاگ شخصی لطیف عبادپور - فوت خریدار بعد از تعویض پلاك و قبل از تنظیم سند انتقال
پنجشنبه 21 آبان 1388  05:33 ب.ظ    ویرایش: دوشنبه 19 اسفند 1392 01:17 ب.ظ

        

       آقای الف یك دستگاه خودروی سواری پژو جی ال ایكس مدل1388 را از آقای ب می خرد، آن دو به مركز تعویض پلاك محل سكونت خریدار مراجعه می كنند و با تخصیص شماره انتظامی بنام خریدار، پلاك انتظامی فروشنده فك و پلاك خریدار به خودرو نصب می شود. طبق ماده20 آئین نامه راهنمائی و رانندگی آنها دو ماه مهلت دارند تا با حضور در یكی از دفاتر اسناد رسمی ، سند انتقال خودرو مزبور را بنویسانند و امضاء كنند و دفتر اسناد رسمی نیز مكلف است مراتب انتقال را كتباً به مركز تعویض پلاك مربوط اعلام كند تا كارت خودرو بنام خریدار صادر شود، قبل از تنظیم سند انتقال، خریدار دارفانی را وداع می كند، وراث با گرفتن گواهی حصر وراثت از شورای حل اختلاف به دفترخانه مراجعه می كنند تا سند انتقال بنام آنها تنظیم شود ، سردفتر می ماند كه چه اقدامی كند آیا آنها را به مركز تعویض پلاك هدایت كند كه دوباره برای یكی از وراث پلاك انتظامی اخذ كنند یا می تواند با همان  پلاك انتظامی مورث سند انتقال را تنظیم و ثبت كند؟

باید دید جایگاه تعویض پلاك در روند معامله ی خودرو ، از زمان انجام معامله تا زمان صدور كارت خودرو كجاست؟ پروسه ی معامله ی خودرو بر حسب این كه خریدار خودرو را مستقیماً از شركت سازنده بخرد یا از ایادی بعدی فرق می كند:

        الف- خرید از شركت سازنده: در صورتیكه خریدار ، خودرویی را از شركت سازنده خریداری كند ، شركت سازنده قبل از شماره گذاری سند آن را صادر و به مركز تعویض پلاك ارسال می كند و مطابق آن شماره پلاك انتظامی به خریدار تخصیص می یابد و شناسنامه و كارت خودرو نیز صادر می شود . در این مورد روند شماره گذاری در سیستم جدید فرقی با سیستم شماره گذاری قبلی ندارد ، تفاوت فقط در این است كه تخصیص پلاك در سیستم قبلی به خود اتومبیل انجام می گرفت لیكن در سیستم جدید به شخص مالك تخصیص می یابد( م ماده3 آئین نامه راهنمائی و رانندگی) با  این حال شماره ی مزبور در قالب پلاك فقط به خودرویی كه اطلاعاتش در سامانه شماره گذاری راهنمائی و رانندگی وارد شده است قابل نصب است. بند66 ماده 1 آئین نامه راهنمائی و رانندگی  از شماره ی انتظامی بعنوان شماره ی وسیله نقلیه یاد كرده و آن را چنین تعریف می كند: « عدد یک یا چند رقمی و حروفی که از طرف راهنمائی و رانندگی روی پلاک های ویژه منقوش و در عقب و جلوی وسیله ی نقلیه نصب می شود » . با انتقال خودرو، پلاك مالك از آن منفك و در انبار تعویض پلاك تا مدتی نگهداری و پس از آن فیزیك پلاك امحاء می شود : پس در خرید خودرو از شركت سازنده مراحل زیر به ترتیب طی می شود:1-  انجام معامله بین شركت سازنده و خریدار خودرو    2- صدور سند (كه سند اولیه، سند كمپانی، سند كارخانه نامیده میشود) از سوی شركت سازنده  3- تخصیص شماره انتظامی و پلاك  4- صدور شناسنامه  5- صدور كارت  6- نصب پلاك    .  در هریك از مراحل مزبور، اگر خریدار فوت شود، انجام مراحل بعدی بنام وی وجاهت نخواهد داشت چون طبق ماده956 قانون مدنی شخصیت انسان با زنده متولد شدن او شروع و با مرگ او خاتمه می یابد، حال اگر قبل از صدور سند، خریدار فوت نموده باشد سند مطابق گواهی حصر وراثت بنام وراث قانونی او صادر خواهد شد، اگر سند صادر شده و بعد از صدور آن ، خریدار فوت شود، تخصیص شماره انتظامی و پلاك بنام یکی از وراث خواهد شد یعنی پلاك بنام یكی از وراث تخصیص یافته و سایر وراث نیز بعنوان شركاء او در توضیحات شناسنامه معرفی خواهند شد . چنانچه خریدار بعد از تخصیص پلاك ترك دنیای فانی كند ؛  وراث طبق ماده 9 آئین نامه راهنمائی و رانندگی مكلفند حداكثر ظرف مدت دو ماه ؛ استفاده كننده ی مجاز از وسیله نقلیه را به واحد شماره گذاری اعلام و  بر اساس ماده 10 آئین نامه حداكثر ظرف شش ماه نیز باید مالك و یا متصرف قانونی جدید وسیله نقلیه را به منظور تغییر مالكیت و ثبت آن به واحد مزبور معرفی كنند و الا پلاك های وسیله نقلیه از درجه اعتبار ساقط و غیر مجاز تلقی خواهد شد. ماده9 آئین نامه راهنمائی و رانندگی: « در صورت فوت یا محجور شدن مالك وسیله نقلیه ، بر حسب مورد، نماینده قانونی وراث با ارائه گواهی تسلیم دادخواست حصر وراثت به دادگاه ، و یا وصی و یا قیم مكلف است حداكثر ظرف مدت دو ماه از تاریخ فوت یا حجر به نزدیكترین واحد شماره گذاری برای اعلام استفاده كننده مجاز از وسیله نقلیه مراجعه نماید.» ماد 10:« اشخاص مندرج در مواد(8و9) فوق مكلفند حداكثر ظرف مدت شش ماه برای معرفی مالك و یا متصرف قانونی جدید وسیله نقلیه، به منظور تغییر مالكیت و ثبت آن ، به راهنمائی و رانندگی مراجعه نمایند ، مراجعه نكردن در مهلت مقرر و سپری شدن مدت یاد شده موجب خواهد شد پلاكهای  وسیله نقیله از درجه اعتبار ساقط و غیر مجاز تلقی شود. »  گرچه در ماده10 از معرفی مالك و یا متصرف قانونی جدید و تغییر مالكیت سخن به میان آمده است لیكن به نظر می رسد مقصود تغییر شماره و پلاك انتظامی است كه بنام مورث صادر شده است و الا وراث با فوت خریدار قهراً مالك خودرو می شوند و نمی توان آنها را ملزم به تغییر مالكیت كرد كه همانا با انتقال سهم الارث آنها ممكن است . ب) خرید از ایادی بعدی: وقتی خریدار می خواهد خودرویی را نه از شركت سازنده خودرو بلكه از دست های بعدی بخرد ، ابتداء معامله بصورت عادی بین او و مالك خودرو در نمایشگاه اتومبیل یا خارج از آن انجام میگیرد، آنها سپس درخواست خود را به مركز تعویض پلاك خودرو صلاحیتدار می دهند تا به خریدار شماره انتظامی تخصیص یابد، با تخصیص شماره انتظامی و صدور شناسنامه بنام خریدار، پلاك فروشنده از خودرو فك و پلاك خریدار به آن نصب می شود و آنها تا دو ماه فرصت دارند با حضور در یكی از دفاتر اسناد رسمی، سند رسمی انتقال را بنویسانند و به ثبت برسانند. با اعلام مراتب ثبت سند انتقال به مركز تعوض پلاك مربوطه، كارت خودرو بنام خریدار صادر میشود. پس در خرید از دست های بعدی، قبل از اقدام به اخذ پلاك ایجاب و قبول عقد از سوی طرفین گفته میشود و اقدامات طرفین را به ترتیب زیر می توان مرحله بندی كرد: 1- انجام معامله 2- تخصیص شماره انتظامی و پلاك بنام خریدار و صدور شناسنامه خودرو بنام خریدار به درخواست طرفین 3- فك پلاك انتظامی فروشنده از خودرو و نصب پلاك خریدار به آن 4- حضور در دفتر اسناد رسمی و تنظیم سند انتقال 5- صدور كارت خودرو در مركز تعویض پلاك.

        این همان ترتیبی است كه در ماده20 آئین نامه راهنمائی و رانندگی پیش بینی شده است.

       عمل تعویض پلاك در فاصله ی بین ثبوت و اثبات معامله قرار گرفته است چون آئین نامه راهنمائی و رانندگی همه جا از متقاضی شماره انتظامی بعنوان مالك یاد می كند چنانچه در ماده15 مقرر میدارد: « راهنمائی و رانندگی پس از تخصیص شماره پلاك به مالك وسیله نقلیه و ورود اطلاعات مالك (شماره ملی ) و وسیله نقلیه به سامانه ، کارت مشخصات و شناسنامه مالكیت وسیله نقلیه را صادر و بر حسب مورد بنشانی(كدپستی ) مالك ارسال و یا به وی تسلیم میكند » و چون دفاتر اسناد رسمی از تنظیم سند انتقال قبل از تعویض پلاك منع شده اند منظور جز این نمی تواند باشد  كه از نظر آئین نامه، اصل بر این قرار گرفته است كه طرفین پس از انجام معامله برای تخصیص شماره و فك و نصب پلاك مراجعه می كنند و تنظیم سند در دفتر اسناد رسمی صرفاً برای تسجیل رسمی معامله ی انجامی  است معامله خودرو ثبوتاً بین فروشنده و خریدار انجام شده است و آنها می خواهند امر تعویض پلاك را كه مقدمه ی ثبت سند انتقال معامله است انجام دهند تا امكان تنظیم سند انتقال به عنوان ابزار اثبات بعدی معامله فراهم گردد. اگر معامله انجام شده است و تعویض پلاك قرینه ای بر انجام آن است، با فوت شدن خریدار، وراث قائم مقام قانونی وی هستند و باید سند انتقال بنام آنها تنظیم و تسجیل شود . مالكیت خودرو با انجام كامل پروسه ی فوق الذكر مسجل می شود و نمی توان وراث را در نیمه ی راه این پروسه عقب نشینی داد تا مرحله ای را از نو شروع كنند و دوباره پلاك جدید برای خود بخواهند تا امكان تنظیم سند بنام آنها فراهم شود ، الزام آنها به این كار برخلاف معنی عنوان قائم مقامی است كه به آنها داده ایم . قائم مقام قانونی یعنی كسیكه به جایگزینی از دیگری دارای حقوق و تکالیف گردد ، ضمن اینكه ملزم كردن فروشنده نیز به حضور مجدد در تعویض پلاك و تجویز فك دگرباره پلاكی كه قبلاً فك شده است وجاهتی ندارد و اگر قرار است از نو عملیات قبلی تكرار شود دیگر انجام مجدد آنها به قائم مقامی نمی تواند محسوب شود بلكه در واقع وراث به اصالت كاری را انجام می دهند. وراث مالك قهری خودرو تعویض پلاك شده بنام مورث  خود هستند. چون قبلاً معامله ثبوتاً بین فروشنده و مورث آنها منعقد شده است، لیكن نمی توانند درخواست تخصیص پلاك بنام یكی از وراث با شراكت سایر وراث بكنند چون هنوز سند انتقال بنام آنها تنظیم نشده است و یكی از مستندات لازم برای تعویض پلاك علاوه بر شناسنامه خودرو ، سند انتقال اعم از سند فروش شركت سازنده یا سند تنظیمی در دفتر اسناد رسمی است ولی اگر عملیات تعویض پلاك به منظور تخصیص شماره انتظامی به یكی از وراث با شراكت وراث دیگر و ابطال شماره انتظامی مورث و امحاء فیزیك پلاك انتظامی مربوط به آن باشد البته نیازی به ارائه سند انتقال نخواهد بود و اگر مراكز تعویض پلاك ترتیبی اتخاذ كنند كه در شناسنامه اصداری شرحی درج كنند كه دلالت بر ابطال شماره انتظامی مورث آنها و صدور شناسنامه جدید بنام وراث داشته باشد تنظیم سند انتقال از فروشنده بنام وراث با انجام عملیات مزبور مانعی نخواهد داشت ؛ بدون تصریح در شناسنامه از آنجا كه در برگ تائیدیه برای نقل و انتقال نام فروشنده و خریدار قید میشود و با انجام عملیات جدید، در تائیدیه برای نقل و انتقال نام مورث بعنوان فروشنده معرفی خواهد شد اگر سند انتقال به استناد چنین تائیدیه ای از فروشنده بنام وراث تنظیم شود سند تنظیمی با تائیدیه برای نقل و انتقال مطابقتی نخواهد داشت ، از آن جهت كه در سیستم تعویض پلاك دو انتقال ثبت شده است و در دفتر اسناد رسمی فقط یك انتقال . تنظیم سند به ترتیب بیان شده در واقع پروازی است از انتقال اول به انتقال دوم كه از انتقال اول نام فروشنده را اختیار كرده است و از انتقال دوم نام خریدار . جا دارد  در این باره از سوی كانون محترم سردفتران و دفتریاران به معاونت محترم راهنمائی و رانندگی نیروی انتظامی جمهوری اسامی ایران پیشنهاد شود در سیستم تعویض پلاك تمهیدی اندیشیده شود در مواردی كه خریدار بعد از تعویض پلاك خودرو بنام وی ، فوت میشود عملیات انجامی بنام خریدار متوفی حذف و شماره انتظامی ابطال و فیزیك پلاك امحاء شود و عملیات تعویض پلاك مجدداً بنام وراث خریدار متوفی انجام گیرد اگرچه فعلاً با توجه به ماده 9 و 10 آئین نامه راهنمائی و رانندگی از آن جا كه شماره انتظامی تخصیصی بنام متوفی تا شش ماه از تاریخ فوت دارنده شماره انتظامی معتبر است تنظیم سند انتقال با فوت خریدار بعد از تعویض پلاك بنام وراث وی مانعی نخواهد داشت به نظر می رسد باید مهلت های مندرج در ماده9 و10 را تجمیع كرد و مدت اعتبار پلاكهای انتظامی مزبور را هشت ماه تلقی كرد .عدم ذكر قید از تاریخ فوت برای مهلت تعیین شده در ماده10 چنین شائبه ای را تقویت میكند.

نتیجه: در صورت فوت خریدار بعد از تعویض پلاك خودرو بنام او دفاتر اسناد رسمی می توانند به دو صورت عمل كنند:1- چنانچه مراكر تعویض پلاك با فوت خریدار قبل از تنظیم سند انتقال مجدداً بنام یكی از وراث با شراكت وراث دیگر در اجرای ماده10 آئین نامه راهنمائی و رانندگی شماره جدید تخصیص داده و تائیدیه برای نقل و انتقال صادر كرده باشد تنظیم سند انتقال با مبنا قراردادن دو تائیدیه برای نقل و انتقال(تائیدیه از فروشنده به خریدار متوفی و تائیدیه از خریدار متوفی به قائم مقامی وراث بنام یكی از وراث) اشكالی ندارد، عمل مراكز تعویض پلاك در صورتی صحیح خواهد بود كه بر اساس ماده10 آئین نامه راهنمائی و رانندگی بخواهد شماره انتظامی متوفی را باطل كند و الا اگر بخواهد به استناد شناسنامه اصداری بنام متوفی با دخالت وراث وی بنام شخص دیگر و یا حتی یكی از وراث (بدون شراكت سایر وراث) شماره انتظامی تخصیص دهد عمل تخلف از ماده20 آئین نامه راهنمائی و رانندگی و تعویض پلاك قبل از تنظیم سند انتقال خواهد بود.

2- ادامه ی مراحل بنام وراث به عنوان قائم مقام قانونی متوفی بیشتر با قوانین و مقررات فعلی سازگار است و بنابراین اصلح این است كه با همان برگ تائیدیه برای نقل و انتقال اصداری بنام خریدار متوفی وراث قانونی وی بتوانند سند رسمی انتقال خودرو را بنام خود تنظیم كنند و‌آنها خود در اجرای ماده 10 آئین نامه راهنمائی و رانندگی مراتب فوت مورث خود را به مركز تعویض پلاك اعلام و با ارائه سند انتقال و شناسنامه خودرو برای یكی از وراث با شراكت دیگر وراث شماره انتظامی تخصیص دهند و پلاك منصوبه را كه بنام متوفی است از خودرو فك و پلاك جدید را به آن نصب كنند.     

   


نظرات()   

وبلاگ شخصی لطیف عبادپور